MUŞ´UN TARIMSAL POTANSİYELİ
Tarih: 28.12.2017 17:22:16
Abdulbari Han

Muş ilimiz bir tarım ve hayvancılık şehridir. Tıpkı Türkiye´nin bir hayvancılık ve tarım memleketi olduğu gibi.  Tarımsal faaliyetleri her yerde yapmak mümkündür ama önemli olan bu faaliyetin rantabl olması ve üreticisine gelir ve kar sağlamasıdır. Şayet yaptığı tarımsal faaliyetle üretici bir gelir elde etmiyorsa ve artı o faaliyeti yapmanın bir anlamı yoktur. Tarımsal faaliyetlerde esas olan o faaliyetin o bölgenin şartlarına uygun olması ve adaptasyonudur. Yani uzun yıllara dayalı olarak o faaliyetin o bölgede yapılmış olması ve üreticiye artı değer kazandırmasıdır.

Bu tarımsal kıstaslar doğrultusunda Muş iline baktığımız vakit, faaliyeti öne çıkan bir tarımsal ürün deseninden veya hayvan türünün varlığından bahsetmek pek mümkün görülmemektedir. Her ne kadar tütün, üzüm, lahana, karpuz ve şeker pancarı gibi lokal bazda bir takım ürünlerin yetiştiriciliği ile manda ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği gibi faaliyetler öne çıkıyorsa da bunlar ya politik yetersizliklerde veya üretim faaliyetlerinin dar tutulmasından ve en önemlisi, bu faaliyetlere dayalı bir tarımsal sanayinin geliştirilmemiş olmasından kaynaklı olarak, bu üretim dalları ilin ekonomisine yön verecek bir faaliyet alanı haline gelmedikleri görülmektedir. Tıpkı Malatya´nın kayısı, Çukurova´nın pamuk, Ak denizin narenciye, Antalya ve Mersin´in sera, egenin zeytincilik, Burdur ve Trakya´nın sığır yetiştiriciliğinde, Kars´ın peynir, Karadeniz´in fındık ve arıcılık alanında, Konya´nın tahıl üretiminde ön plana çıktığı gibi, Muş´ta bu üretim faaliyetleri, ekonomiyi ve gelişmeyi sürükleyici bir tarımsal yetiştiricilik dalı haline gelmemiştir.

Bunun en büyük nedeni Muş ilinde tarım ve hayvancılık alanında devletin bütün kuruluşları olduğu halde bu potansiyele yön verebilecek ve kurumsallaşmayı sağlayacak olan bilimsel kurumlar ve araştırıcı kuruluşların bulunmamasından ve Sivil Toplum Kuruluşları ile devletin ilgili kuruluşları arasında ciddi bir diyalog ve işbirliği eksikliği olması ve örgütlü yapının var olmamasından kaynaklanmaktadır.

Bu konuyu şimdiye kadar ildeki herhangi bir şahıs, firma,  sivil toplum kuruluşu ve devletin yetkili organları yeteri miktarda ele aldıkları söylenemez. Bu çerçeve dahilinde Türkiye´nin ekonomik göstergelerine bakıldığı vakit, Muş´un milli gelirde sonuncu sıralarda yer almış olması ilin ne kadar sahipsiz ve vahim bir durumda olduğu ortaya çıkmaktadır.

Halbuki Muş´ta tarım ve hayvancılık alanında bu geri kalmışlık tablosunu ters yüz edebilecek çok fazla faaliyet alanı ve potansiyel mevcuttur. Önemli olan biran önce var olan bu potansiyeli canlandırmak ve faaliyet alanlarına yön vermektir. Yeter ki politik dayatmalardan ve yanlış alanlara yatırım yönlendirme yapmaktan vazgeçilsin. Burada en büyük görev çok tabiidir ki devlete, Sivil toplum Kuruluşlarına ve Muş halkına düşmektedir.

Son birkaç yılda devlet Türkiye´nin bütün vilayetlerinde olduğu gibi Muş ilinde de çok ciddi ve önemli yatırımlar yapmıştır. Bu yatırımların başında Alparslan Üniversitesi ve Alparslan 1 ve Alparslan 2 barajlarının yapılması, arazi toplulaştırması ve Karasu ırmağının ıslah projesi gelmektedir. Fakat Üniversite yerinin tespitinde yapılan hata gibi Üniversite bünyesinde kurulan ve kurulmasına çalışılan fakültelerin kurulmasında da aynı hataya düşülmektedir.

Bu nedenle yapılan hatalara yenilerini eklememek, eksiklikleri bir an önce gidermek ve bütünün parçalarını tamamlamakta büyük yarar vardır. Bilindiği gibi Muşta üniversitenin kuruluş temelinde bugün mevcut olan Fakültelerden önce Ziraat, Veteriner ve Su Ürünleri Fakültelerinin olması gerekirdi.  Fakat bazı politik mülahazalar nedeniyle bunlar yapılamadı. Bugün bu eksikliğin mutlaka giderilmesi lazımdır. Denile bilinir ki civar illerde bu fakülteler yeterli sayıda mevcuttur ve artık Muş´ta bu fakültelere gerek yoktur. Fakat şu bir gerçektir ki o vilayetlerde Muş ovası ve Muş´un potansiyeli mevcut değildir.  Bu nedenle mevcut illerin birinde Ziraat ve veteriner fakültelerini vakit geçirmeden Muş Alparslan Üniversitesi bünyesine aktarmak, ilave olarak su ürünleri fakültesini kurmak ve illerin sosyoekonomik gelişmelerine uygun fakülteler kurarak bu strateji de hareket etmek daha gerçekçi olacaktır.

Yapımına ara verilen Alparslan 2 barajı süratle tamamlanmalı, elektrik üretimi ile birlikte Ovanın sulanmasına geçilmelidir. Bu nedenle ana kanallarla birlikte toplulaştırması yapılan arazilerin tarla içi yolların ve kanaletlerinin biran önce bitirilmesi ve sulamaya hazır hale getirilmesi gerekir.

Karasu ırmağına benzer bir ıslah projesi Murat nehri içinde yapılmalı, iki ırmağın etrafına pissu boruları döşenerek Muş merkez, Hasköy ve korkut ilçeleri ile tüm köy ve beldelerin pissuları bu borular vasıtasıyla ovanın bitim noktasına kadar götürülmeli ve arıtılarak nehre bırakılmalıdır. Bunun için bakanlıklar, belediyeler ve özel idare arasındaki işbirliğini ve koordinasyonu Muş valiliği mutlaka sağlamalıdır.

Muş ve Bitlis illerini Van ekonomik modelden kurtarmak için Muş, Bingöl ve Bitlis ilerini kapsayan bir cazibe modeli oluşturulmalıdır. Bölge Müdürlükleri ve araştırma kuruluşları bu iller arasında illerin gerçekliğine uygun bir şekilde paylaştırılarak bu üç ilde hizmet bütünlüğü sağlanmalıdır.

Irak´ın Habur, İran´ın Gürbulak sınır kapılarını Sason ve Varto Bulanık üzerinden Orta Anadolu ile olan mesafeyi 200 KM kısaltacak olan Erzincan Yedisu, Karlıova ve Varto yolunun bir an önce yapılması ve ulaşıma açılması, Muş ve tüm ilçelerini transit yol güzergahı haline getirecek ve il genelinde güç olayını büyük ölçüde engelleyecektir. Muş ovasının sulamaya geçilmesiyle ürün deseninde büyük bir değişiklik olacak meyve ve sebze yetiştiriciliği ön plana çıkacaktır. Bu yollarla, üretim fazlasını orta doğuya ve İran´a  ulaştırmak daha kolay ve kısa olacaktır. Muşun tarımsal potansiyeline sektörler bazda bir sonraki yazıda ayrıca değineceğim. Saygılarımla...

Anahtar Kelimeler: TARIMSAL, POTANSİYELİ
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Muş Ovası Gazetesi
26.08.2019
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
İHALE İLANI
İHALE İLANI
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VAN 11. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI ÇOCUK EVLERİ SİTESİ-MUŞ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
SAĞLIK BAKANLIĞI İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI MUŞ DKMP İL ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ DKMP İL ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI BAKAN YARDIMCILIKLARI
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MSB AKARYAKIT İKMAL VE NATO POL TESİSLERİ İŞ BAŞKANLIĞI MSB ANT DOĞU BÖLGE 5. İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MUŞ İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
MUŞ  İCRA DAİRESİ
MUŞ İCRA DAİRESİ
MUŞ İCRA DAİRESİ
ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (EÜAŞ)  İNŞAAT VE KAMULAŞTIRMA DAİRE BAŞKANLIĞI
ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (EÜAŞ) İNŞAAT VE KAMULAŞTIRMA DAİRE BAŞKANLIĞI
ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (EÜAŞ) İNŞAAT VE KAMULAŞTIRMA DAİRE BAŞKANLIĞI
İHALE İLANI
İHALE İLANI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI MUŞ GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜ
DÜZELTME İLANI
DÜZELTME İLANI
Muş İl Özel İdaresi
İHALE İLANI
İHALE İLANI
SGK MUŞ İL MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
DOLAR
5.6964
EURO
6.3027
Muş için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:41 07:23 12:27 14:54 17:12 18:42
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
"Ne kadar bilirsen bil; söylediklerin karşındakinin anladığı kadardır."

MEVLANA (R.A)
1916 Kığı`nın Kurtuluşu
1922 Lozan Konferansının Başlaması Kığı
1922 İpsalanın Kurtuluşu
2006 Çocuk Hakları Günü